Dwa podejścia do tego samego pytania
Na zajęciach z planowania rozwoju zawodowego wracają dwie postawy. Jedni chcą mieć wszystko opisane z góry: cele na kilka lat, listę kursów, terminy. Drudzy wolą ruszać małymi krokami i patrzeć, co z tego wyniknie. Obie drogi mają sens, ale prowadzą do innego sposobu pracy i innego poczucia pewności.
W tym tekście zestawiam je uczciwie, bo sam widzę po stronie uczestników, że wybór zależy od temperamentu, czasu i tego, ile spraw mają Państwo równolegle na głowie. Nie obiecuję, że któryś z planów przyniesie zatrudnienie czy zarobek. Plan jest narzędziem porządkującym, nie gwarancją wyniku.
Spróbuję więc opisać każde podejście tak, żeby mogli Państwo przyłożyć je do własnej sytuacji, a dopiero potem podam swoją rekomendację.
Opcja pierwsza: obszerny plan pisemny
Plan pisemny to dokument na kilka stron. Znajdą się w nim cel zawodowy, umiejętności do uzupełnienia, orientacyjny harmonogram nauki i lista osób lub miejsc, które mogą pomóc. Największą zaletą jest przejrzystość: widzą Państwo całość i łatwiej ocenić, czy cele nie kłócą się ze sobą.
Taki plan dobrze działa u osób, które lubią porządek i potrzebują zobaczyć drogę, zanim wejdą na pierwszy stopień. Pomaga też w rozmowie z rodziną, gdy nauka ma zająć część wieczorów albo weekendów.
Słabość jest równie wyraźna. Dokument powstaje w chwili, gdy wiemy najmniej, a życie szybko go wyprzedza. Zmienia się stan zdrowia, sytuacja w domu, oferta kursów w okolicy. Po trzech miesiącach plan bywa już nieaktualny, a jego poprawianie wydaje się porażką, choć jest czymś zupełnie normalnym.
- Plus: pełny obraz drogi i łatwiejsza rozmowa z bliskimi
- Plus: dobrze widać, ile czasu realnie zajmie nauka
- Minus: szybko się dezaktualizuje
- Minus: ryzyko odkładania pierwszego kroku do czasu idealnego planu
Opcja druga: krótkie etapy sprawdzane w praktyce
Drugie podejście zaczyna się od jednego pytania: co mogą Państwo zrobić w najbliższych sześciu tygodniach? Może to być kurs obsługi poczty i wideorozmów, rozmowa z osobą pracującą w interesującym zawodzie albo próbne przygotowanie jednej strony CV. Po tym czasie robimy przegląd i dopiero wtedy wyznaczamy kolejny etap.
Zaletą jest szybka informacja zwrotna. Zamiast zgadywać, czy dana ścieżka Państwu odpowiada, sprawdzają ją Państwo na małej próbce. To szczególnie cenne, gdy zmiana zawodowa jest dla kogoś całkiem nowym doświadczeniem.
Wadą bywa brak szerszej perspektywy. Osoby pracujące tylko etapami czasem odkrywają po pół roku, że zrobiły wiele drobnych rzeczy, które nie składają się na żaden kierunek. Dlatego nawet przy tej metodzie warto mieć choć jedno zdanie opisujące, dokąd zmierzają.
- Plus: szybka weryfikacja pomysłów bez dużych zobowiązań
- Plus: łatwo dostosować tempo do bieżących obowiązków
- Minus: łatwo zgubić kierunek
- Minus: wymaga regularnych przeglądów, najlepiej w stałym terminie
Jak je porównać na własnym przykładzie
Zamiast pytać, które podejście jest lepsze, proszę zapytać, które jest lepsze dla Państwa w tej chwili. Pomagają trzy proste sprawdziany. Pierwszy: czy mają Państwo już w głowie konkretny kierunek, czy dopiero go szukają. Drugi: ile godzin tygodniowo da się spokojnie przeznaczyć na naukę. Trzeci: czy brak planu wywołuje u Państwa niepokój, czy raczej wolność.
Jeśli kierunek jest znany, a czas przewidywalny, plan pisemny nie będzie stratą wysiłku. Jeśli dopiero się Państwo rozglądają, a tygodnie bywają różne, krótsze etapy ograniczą rozczarowania.
Proszę też pamiętać o tempie. Na naszych zajęciach nikt nie jest oceniany za szybkość. Plan, który wymaga od Państwa ciągłego pośpiechu, jest po prostu źle zbudowany, niezależnie od tego, w której formie powstał.
Moja rekomendacja: połączenie obu sposobów
Z doświadczenia zajęć najlepiej sprawdza się układ mieszany. Na jednej kartce zapisują Państwo kierunek i trzy lub cztery kamienie milowe, bez dat co do dnia. Do tego dochodzi bieżący etap na sześć tygodni, z jednym konkretnym zadaniem na każdy tydzień. Kartka ma być na tyle krótka, żeby chciało się do niej wracać.
Taki plan łączy zalety obu opcji. Mają Państwo oparcie w zarysie całości, a jednocześnie nie blokuje Państwa perfekcjonizm. Jeżeli po sześciu tygodniach okaże się, że kierunek trzeba skorygować, zmieniają Państwo jedno zdanie, a nie cały dokument.
Wczesna jesień jest do tego dobrym momentem. Wiele osób wraca w tych tygodniach do nauki i łatwiej wprowadzić nowy rytm niż w środku zimy. Warto zacząć od małego kroku i zostawić sobie miejsce na zmianę zdania.
- Jedna kartka z kierunkiem i kilkoma kamieniami milowymi
- Etap na sześć tygodni z jednym zadaniem tygodniowo
- Stały termin przeglądu, na przykład pierwsza niedziela miesiąca
Nie ma jednego planu dla wszystkich, są za to wygodniejsze i mniej wygodne sposoby jego tworzenia. Obszerny dokument daje spokój osobom lubiącym porządek, krótkie etapy chronią tych, którzy cenią elastyczność. Mnie najbliżej do wersji mieszanej: krótki zarys kierunku i bieżący etap, który można sprawdzić po kilku tygodniach. Taki plan służy Państwu, a nie odwrotnie.