Dlaczego jesień dobrze nadaje się na rachunek doświadczeń
Jesienią dni są krótsze, wieczory dłuższe, a większość z nas wraca do spokojniejszego rytmu. To dobry moment, by usiąść z kartką papieru i zrobić coś, na co latem brakuje cierpliwości: przyjrzeć się własnej drodze zawodowej. Nie chodzi o decyzję o zmianie pracy ani o ostateczny plan. Chodzi o rzetelny spis tego, co Państwo już potraktowali jako oczywistość.
W ramach modułu wstępnego, który prowadzimy w Kaliszu, nazywamy ten krok inwentaryzacją. Podobnie jak sklep przed końcem roku liczy towar na półkach, tak Państwo liczą swoje doświadczenia, umiejętności i zainteresowania. Dopiero gdy wiadomo, co jest w magazynie, można rozsądnie rozmawiać o tym, gdzie to się przyda.
Kilka najbliższych miesięcy daje spory zapas czasu. Jeśli zaczną Państwo teraz i poświęcą na to godzinę lub dwie w tygodniu, na przełomie roku będą mieli gotowy materiał do dalszych kroków, bez pośpiechu i bez presji.
Spis doświadczeń: co zapisać, a co pominąć
Proszę zacząć od chronologii, ale nie ograniczać się do stanowisk. Przy każdym miejscu pracy warto zapisać, czym Państwo faktycznie się zajmowali: z kim współpracowali, za co odpowiadali, jakie problemy rozwiązywali. Często okazuje się, że oficjalna nazwa stanowiska zakrywa połowę prawdziwych obowiązków.
Warto dodać doświadczenia spoza pracy zawodowej. Prowadzenie domowego budżetu rodziny, organizowanie wyjazdów, opieka nad bliskimi, działanie w stowarzyszeniu czy w radzie osiedla to realne umiejętności: planowanie, negocjowanie, cierpliwość, odpowiedzialność za cudze sprawy.
Nie ma potrzeby zapisywać wszystkiego w zgrabnych formułach. Na tym etapie liczy się szczerość, a nie styl. Dopiero później razem wybieramy, które wpisy mają znaczenie w konkretnym kierunku. Pominąć można jedynie to, czego nie chcą Państwo już nigdy robić, ale i to warto zanotować osobno.
- Obowiązki, które wykonywali Państwo naprawdę, nie tylko te z umowy
- Sytuacje, w których ktoś prosił Państwa o pomoc lub radę
- Zadania, przy których czas płynął niezauważenie
- Doświadczenia z domu, wolontariatu i działalności społecznej
Umiejętności: od nazw do konkretnych czynności
Słowa takie jak komunikatywność czy rzetelność niewiele mówią. Lepiej zapisać, co za nimi stoi: prowadzenie spotkań z klientami, przygotowywanie zestawień, szkolenie nowych osób, naprawa sprzętu, układanie grafików. Konkretna czynność jest zrozumiała dla każdego, kto ją czyta.
Pomaga proste ćwiczenie. Proszę wybrać trzy sytuacje z życia zawodowego, z których byli Państwo zadowoleni, i rozpisać je krok po kroku: co było zadaniem, co Państwo zrobili, jaki był skutek. Z takich opowieści łatwo wyłuskać umiejętności, które powtarzają się w różnych miejscach i latach.
Osobno proszę odnotować to, czego chcieliby Państwo się nauczyć. Luki w wiedzy nie są wadą, tylko informacją o kierunku. Jeśli na liście pojawi się kilka razy ta sama potrzeba, na przykład obsługa komputera lub języka obcego, wiadomo, od czego zacząć uzupełnianie.
Zainteresowania jako wskazówka, a nie hobby na marginesie
Zainteresowania bywają traktowane jako dodatek do właściwej kariery, a tymczasem dobrze pokazują, co Państwa naprawdę angażuje. Ktoś, kto od lat uprawia ogród, może mieć głowę do sezonowego planowania i cierpliwość do pracy z żywym materiałem. Ktoś, kto kolekcjonuje stare mapy, lubi porządkować informacje.
Proszę zapytać siebie, co czytają Państwo z własnej woli, o czym rozmawiają ze znajomymi, na co wydają drobne kwoty bez żalu. Odpowiedzi nie muszą od razu układać się w zawód. Czasem zainteresowanie łączy się z umiejętnością, której używali Państwo w pracy, i dopiero to połączenie daje ciekawy pomysł.
Nie obiecujemy, że każde zainteresowanie da się przekuć w zajęcie, a tym bardziej w dochód. Traktujemy je jako jedną z kilku wskazówek, obok doświadczeń i umiejętności. Wartość ma przede wszystkim to, co się powtarza w kilku miejscach spisu.
Jak z listy zrobić mapę: kilka kroków na najbliższe tygodnie
Gdy spis jest gotowy, proszę go przeczytać po kilku dniach przerwy. Warto zaznaczyć kolorami trzy rzeczy: to, w czym Państwo są mocni, to, co sprawia przyjemność, i to, co mogłoby być przydatne innym. Miejsca, w których kolory się pokrywają, są najciekawszymi obszarami do dalszego badania.
Następnie dobrze przetestować wstępne wnioski w rozmowie. Proszę pokazać listę zaufanej osobie, byłemu współpracownikowi albo członkowi rodziny i zapytać, co ją zaskakuje. Inni widzą w nas rzeczy, których sami nie zauważamy, bo uważamy je za zwyczajne.
Na zajęciach w Kaliszu pracujemy w małych grupach, więc każdy ma czas, by omówić swój spis i usłyszeć pytania, które pomagają go doprecyzować. Efektem nie jest wyrok ani gotowa ścieżka, lecz czytelna mapa obszarów, które warto sprawdzić dokładniej w kolejnych modułach.
- Pierwszy tydzień: chronologia i obowiązki
- Drugi tydzień: konkretne umiejętności i luki
- Trzeci tydzień: zainteresowania i rozmowa z bliską osobą
- Czwarty tydzień: zaznaczenie obszarów wspólnych
Czego nie warto robić w tym okresie
Najczęstszą pokusą jest przeskoczenie od razu do pytania, kim chcą Państwo zostać. Takie pytanie bywa paraliżujące, bo wymaga odpowiedzi, na którą jeszcze nie ma materiału. Spis doświadczeń ma ten materiał dostarczyć, więc proszę nie oceniać go w trakcie pisania.
Warto też unikać porównywania się z innymi. Ktoś mógł zbudować inną drogę, z innymi możliwościami i w innym mieście. Ważne jest to, co Państwo mają do dyspozycji, a nie to, czego brakuje w zestawieniu z cudzą historią.
Nie należy też zakładać, że lista da gwarancję czegokolwiek: pracy, dochodu czy powodzenia przedsięwzięcia. Jest narzędziem do planowania i rozmowy, nic więcej, a w tej roli sprawdza się bardzo dobrze.
Jesienna inwentaryzacja nie wymaga specjalnych narzędzi, tylko kartki, ołówka i regularnych, krótkich posiedzeń. Do końca roku mogą Państwo mieć spis doświadczeń, umiejętności i zainteresowań, który ułatwi każdy następny krok, od pisania życiorysu po wybór kursu. Jeśli wolą Państwo pracować w grupie, moduł wstępny w Kaliszu prowadzimy w spokojnym tempie, bez presji i bez obietnic, za to z konkretnymi ćwiczeniami do wykonania.